Herbarium znad Welu – gatunki maja
Ponownie witamy w konkursie – tym razem słonecznie i majowo!
Dziś prezentujemy kolejne trzy konkursowe gatunki. Są dość pospolite, zatem odnalezienie ich powinno być proste. Zawsze warto wybrać się na majowy spacer – nie tylko w poszukiwaniu kolejnych roślin do zielnika :-).
Przypominamy: nie wyrywamy roślin z korzeniami!
1. Mniszek pospolity (lekarski) (Taraxacum officinale F.H.Wigg.)
Popularna bylina z rodziny astrowatych, ze względu na łatwość rozprzestrzeniania się często uważana za chwast. Kwitnie od połowy kwietnia do sierpnia, czasem nawet września, co jest uzależnione od temperatury. Po przekwitnięciu kwiatu, wykształcają się owoce (tzw.”dmuchawce”), nasiona rozprzestrzeniane są przez wiatr (anemochoria) i dzięki temu kolonizują szczeliny w murach i skałach, a nawet dachy budynków. Roślina bardzo trwała i odporna, potrafi bytować w skrajnie trudnych warunkach. Dobrze znosi również uszkodzenia mechaniczne.
Działa allelopatycznie na rośliny w otoczeniu, ograniczając ich kiełkowanie i wzrost.
Mniszek jest rośliną jadalną, pastewną, miododajną, ma szerokie zastosowanie w ziołolecznictwie i farmakologii. Właściwości lecznicze posiada korzeń, ziele oraz kwiaty. Roślinę stosuje się jako zioła metaboliczne, wykazuje również działanie przeciwzapalne, moczopędne, przeciwnowotworowe, obniżające poziom glukozy we krwi i wiele innych.
Jak wygląda?
🌿kwiatostan, zwany koszyczkiem – złocistożółty, o średnicy 4-6 cm, złożony z ok. 150-200 języczkowych kwiatów. Okrywa koszyczka złożona z lancetowatych zielonych listków. Koszyczki pozostają zamknięte podczas pochmurnej i deszczowej pogody.
🌿łodyga pojedyncza, obła, pusta w środku, bezlistna, wyrasta ze środka rozety z liści na wysokość ok. 10-30 cm. Na czubku wyrasta jeden koszyczek kwiatowy.
🌿liście zielone, liczne, zebrane w przyziemną rozetę. W jej obrębie liście różnią się kształtem od siebie. Blaszka podłużna, pierzasto wcinana, z wyraźnym rynienkowatym nerwem środkowym. Pojedynczy liść może osiągać do 40 cm długości.
Gdzie go szukamy? Na siedliskach ruderalnych, na łąkach, murawach, na trawnikach i w uprawach, w przydrożnych rowach i na nieużytkach. Preferują widne, słoneczne stanowiska.
2. Jasnota purpurowa (Lamium purpureum L.)
Roślina zielna należącej do rodziny jasnotowatych. Jest to roślina miododajna, jadalna, okazjonalnie stosowana w ziołolecznictwie, np. przy wspomaganiu układu trawiennego, także przy nadciśnieniu i reumatyzmie. Kwitnienie występuje od marca do października, ale najintensywniej wiosną. Jest jedną z pierwszych roślin miododajnych, zasilających owady pszczołowate wybudzone po zimie. Niebezpieczny chwast dla upraw, będący gospodarzem dla szeregu wirusów, grzybów i bezkręgowców powodujących choroby roślin uprawnych.
Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa purpureum oznaczającego barwę purpurową. Do końca XIX w. nazywana w Polsce „pokrzywą głuchą purpurową”.
Uwaga! Łatwo pomylić jasnotę purpurową z trującą jasnotą różową! Najlepiej odróżnić je po liściach – u różowej siedzą one osadzone na łodydze, u purpurowej – wszystkie mają ogonki.
Jak wygląda?
🌿kwiat to kielich z koroną barwy od jasnoróżowej do ciemnopurpurowej (w zależności od siedliska), o budowie wargowej, wnętrze dolnej „wargi” posiada ciemnoróżowy wzorek. Kielich jest trwały, ma długość ok. 10-20 mm, w środku znajdują się cztery pręciki z pylnikami koloru fioletowego lub czerwonego.
🌿łodyga bywa wysoka do 40 cm, czterokanciasta, barwy różowawej.
🌿liście są nakrzyżległe, sercowatojajowate lub okrągławe, z karbowanym brzegiem, owłosione po obu stronach. Dolne liście posiadają dłuższe ogonki, górne – krótsze. Liście górne mogą posiadać także różowe wybarwienie.
Gdzie go szukamy? W lasach i zaroślach, na słonecznych stanowiskach a także na polach, łąkach i terenach ruderalnych lub przydrożach, na glebach żyznych i wilgotnych.
3. Fiołek trójbarwny (Viola tricolor L.)
Roślina zielna, jednoroczna lub dwuroczna, z rodziny fiołkowatych. Kwitnienie odbywa się od kwietnia do października. Stosowany czasem jako roślina ozdobna, również do dekoracji potraw jadalnymi kwiatami, a także w ziołolecznictwie – m. in. przy zapaleniach pęcherza moczowego, nadciśnieniu tętniczym lub wykwitach skórnych.
Polska nazwa ludowa to „bratek polny”.
Roślina kwasolubna, uznana za gatunek wskaźnikowy gleb kwaśnych.
Jak wygląda?
🌿kwiat – pojedyncze, obupłciowe. Korona, zwykle dłuższa od kielicha, składa się z pięciu płatków. Najczęściej dwa górne płatki o kolorze fioletowym, a boczne i dolny – żółtym, ale jest to gatunek bardzo zmienny w ubarwieniu kwiatów.
🌿korzeń prosty i cienki, z wyrastającymi pędami.
🌿łodyga cienka, pojedyncza lub rozgałęziona, czterokanciasta, osiągająca do 30-40 cm długości.
🌿liście mają zmienny kształt, i wielkość, dolne sercowate, górne lancetowate lub eliptyczne, o karbowanych brzegach.
Gdzie go szukamy? Na polach, łąkach, ogrodach, przydrożach, nasypach kolejowych. Preferuje stanowiska suche, o piaszczystych, ubogich glebach.
Życzymy udanych poszukiwań!
