Herbarium znad Welu – gatunki kwietnia
Po raz kolejny witamy w konkursie!
Prezentujemy dziś kolejne trzy wczesnowiosenne gatunki do odszukania. Propozycja w sam raz na świąteczny spacer w rodzinnym gronie 🙂
Przypominamy: zbieramy tylko nadziemne części roślin. Z uwagi na toksyczne właściwości niektórych gatunków, zalecamy zbieranie w rękawiczkach ochronnych.
1. Przylaszczka pospolita (Hepatica nobilis Mill.)
Bylina z rodziny jaskrowatych, często zwana „zwiastunem wiosny”. Kwitnie w marcu i kwietniu, często przed pojawieniem się liści. Jest to roślina długowieczna, a im starsza, tym gęściejsze formuje kępy i obficiej kwitnie. Znane są okazy sięgające nawet stu lat! Kwiaty zamykają się na noc i w czasie deszczowej pogody.
Występuje w cienistych i wilgotnych lasach liściastych i mieszanych, na żyznych glebach. Często ziemia wokół nich usłana jest zeszłorocznymi liśćmi, które tworzą warstwę ochronną przed wiosennymi przymrozkami.
Do 2014 roku przylaszczki były w Polsce objęte ochroną gatunkową.
Jest rośliną silnie trującą!
Jak wygląda?
🌿kwiaty – pojedyncze, o barwie niebiesko-fioletowej, rzadziej różowej lub białej, złożone z 5-6 (czasem nawet do 15) płatków okwiatu. Wewnątrz kwiatu wiele spiralnie ułożonych słupków i pręcików o białych lub różowych nitkach
🌿kłącze płytko pod ziemią, krótkie, walcowate i silnie włókniste, pokryte łuskami. Wyrastają z nich słabo rozgałęzione korzenie.
🌿łodyga w formie czerwonych lub brązowych głąbików (pozbawiona liści), wrastająca z kącików łusek, do wysokości ok. 10 cm.
🌿liście o trójklapowej blaszce, u nasady sercowatej, częściowo zimozielone, skórzaste, o barwie ciemnozielonej, a od spodu czerwono-fioletowej.
Gdzie jej szukamy? W runie lasów liściastych, mieszanych i w zakrzaczeniach, na wilgotnych i dość żyznych glebach, na stanowiskach oświetlonych i ogrzanych światłem słonecznym.
2. Bluszczyk kurdybanek (Glechoma hederacea L.)
Gatunek byliny należącej do rodziny jasnotowatych. Jest to roślina miododajna, ozdobna, pastewna, przyprawowa oraz zielarska, o działaniu dezynfekującym, ściągającym, przeciwbakteryjnym i przeciwzapalnym. Kwitnienie występuje od kwietnia do czerwca, choć czasem wcześniej zakwita i kwitnie dłużej.
Zwany zwyczajowo „kurdybankiem”, a nazwa ta pochodzi od kurdybanów – garbowanych skór, zdobionych m.in. motywem kwiatowym.
Jak wygląda?
🌿kwiat to rurkowaty kielich z niebieskofioletową (do czerwonawej) koroną, obok kwiatów obupłciowych występują kwiaty żeńskie z prątniczką (pręcikiem nie wytwarzającym pyłku)
🌿łodyga to długie (do 40 cm), płożące się i zakorzeniające pędy, pędy kwiatowe – podnoszące się
🌿liście są naprzeciwległe, sercowato okrągławe lub nerkowate, z karbowanym brzegiem
Gdzie go szukamy? W runie lasów łęgowych, zakrzaczeniach, na polanach, wilgotnych lub okresowo zalewanych łąkach, a także na terenach ruderalnych lub przydrożach.
3. Ziarnopłon wiosenny (Ficaria verna Huds.)
Wieloletni geofit z rodziny jaskrowatych. Kwitnienie ziarnopłonu odbywa się od marca do kwietnia i jest wskaźnikiem fenologicznego przedwiośnia. Kwiaty otwierają się jedynie w ciągu dnia, zamykają nocą lub w czasie deszczu. Roślina trująca w czasie kwitnienia, ale wczesne liście są jadalne i były kiedyś ważnym źródłem witaminy C na przednówku.
Gatunek bardzo zmienny w zależności od warunków środowiskowych. Uznany za gatunek wskaźnikowy starych lasów.
Jak wygląda?
🌿kwiat – trzy zielonkawe działki kielicha i okwiat złożony z żółtych płatków korony, najczęściej ośmiu, wewnątrz błyszczących, a na zewnątrz matowych. Zmienna liczba żółtych słupków i pręcików.
🌿liczne białe cienkie korzenie przybyszowe, oraz bulwy o maczugowym kształcie
🌿łodyga cienka, pojedyncza lub rozgałęziona, płożąca, osiągająca do 20 cm długości.
🌿liście mają zmienny kształt i wielkość, zwykle o mięsistej, błyszczącej i ciemnozielonej blaszce, często z plamami. Najczęściej występuje kształt jajowato-sercowaty lub okrągło-sercowaty.
Gdzie go szukamy? W runie żyznych lasów liściastych, zwłaszcza grądowych i łęgowych, na wilgotnych łąkach i pastwiskach, nad brzegami potoków i źródeł. Preferuje miejsca zacienione.
Życzymy owocnych poszukiwań!
