Herbarium znad Welu – gatunki czerwca
Powoli kończy się wiosna, półmetek zabawy w poszukiwania roślin do Herbarium już za nami, ale nie zwalniamy tempa – publikujemy dziś trzy kolejne gatunki. Pamiętajcie: zbieramy wyłącznie nadziemne części roślin, bez uszkadzania systemu korzeniowego!
1. Przetacznik polny (Veronica arvensis L.)
Gatunek rośliny z rodziny babkowatych, archeofit (obcy gatunek, przybyły na dany obszar w czasach wczesnohistorycznych lub przedhistorycznych). Kwitnie przez cały okres wegetacyjny, od marca-kwietnia do października. Jest rośliną jednoroczną.
W uprawach rolnych jest uciążliwym i trudnym do zwalczenia chwastem.
W medycynie ludowej napar z przetacznika działał moczopędnie i wykrztuśnie, stosowano go również do kuracji oczyszczających organizm z toksyn, obniżenia poziomu cholesterolu we krwi, poprawy przemiany materii, leczenia zaburzeń trawiennych, czy wspomaganiu odporności. Nie ma zagrożenia przedawkowania naparu – herbatę z przetacznika można pić szklankami kilka razy dziennie.
Jak wygląda?
pojedynczy kwiat z 4 niebieskimi płatkami nierównej wielkości, w części środkowej barwy białej lub jasnożółtej, pośrodku pojedyncza szyjka słupka i 2 pręciki. Korona ma do 5 mm szerokości. Kwiaty osadzone są na bardzo krótkich szypułkach w kącikach liści
łodyga obła, o wysokości ok. 5–25 cm, owłosiona krótkimi włoskami, u góry gęsto ogruczolona. Zwykle wyrasta po kilka łodyg z korzenia
liście dolne naprzeciwległe, górne skrętoległe, zielone, owłosione, o karbowanych brzegach i kształcie jajowatym, najwyższe liście w postaci lancetowatych przysadek o całych brzegach
Gdzie go szukać?
Najłatwiej znaleźć go na polach uprawnych i murawach, a także w środowiskach ruderalnych: na przydrożach, głazowiskach i nieużytkach, preferuje gleby gliniaste lub piaszczysto-gliniaste.
2. Podagrycznik pospolity (Aegopodium podagraria L.)
Bardzo pospolity gatunek rodzimej byliny, należący do rodziny selerowatych. Kwitnie od maja do lipca.
Jego polska nazwa pochodzi od podagry – potocznej nazwy dny moczanowej, którą leczono za pomocą ziela i korzenia. Inne nazwy zwyczajowe to: barszlica, ger, giersz, kozia stopa, srocyna, śnitka, krzemionka.
Bardzo szybko się rozprzestrzenia, tworząc całe łany. W uprawach rolniczych jest uporczywym chwastem, choć czasem bywa uprawiany jako roślina okrywowa i ozdobna.
Wszystkie części tej rośliny są jadalne, a historia jej spożywania sięga starożytnego Rzymu. W Średniowieczu sprzedawano ją na europejskich targach jako warzywo. Podagrycznik ma zastosowanie również w ziołolecznictwie i kosmetologii.
Jest gatunkiem wskaźnikowym gleb bogatych w próchnicę i azot.
Jak wygląda?
charakterystyczne kwiatostany z drobnych, białych kwiatków w postaci baldachów złożonych, poszczególne baldaszki złożone z 12-20 pojedynczych kwiatów na równych, szorstkich szypułkach
wznosząca się łodyga o wysokości 30-100 cm, pusta w środku, w górnej części rozgałęziająca się
kłącze podziemne, o zgrubiałych węzłach, wytwarzające liczne rozłogi
liście odziomkowe i dolne łodygowe podwójnie trójlistkowe, środkowy listek jest największy. Liście górne pojedynczo trójdzielne. Pojedyncze, gładkie listki mają kształt jajowaty, niesymetryczny, zaostrzony, o brzegach piłkowanych. Charakterystyczną cechą jest trójkątny przekrój ogonków
Gdzie go szukać?
Najczęściej w świeżych zaroślach, lasach liściastych, nad brzegami wód, w ogródkach, często rośnie wzdłuż dróg czy płotów, na wilgotnych glebach, w miejscach z rozproszonym światłem lub zacienionych.
3. Pokrzywa zwyczajna (Urtica dioica L.)
Wieloletnia bylina z rodziny pokrzywowatych, która kwitnie od czerwca do października. Jest rośliną dwupienną- rozdzielnopłciową (męskie i żeńskie kwiaty występują na różnych osobnikach).
Roślina użytkowana na wiele sposobów – w lecznictwie, kosmetologii, barwnictwie, ogrodnictwie. Jest jadalna, choć może również powodowć uszkodzenia wątroby lub nerek. Pokrzywa odgrywa również niemałą rolę w kulturze duchowej. Znana jest przede wszystkim ze względu na kłująco-parzące właściwości włosków, powodujących silne swędzenie i obrzęk na skórze ludzi i zwierząt.
Jest to gatunek bardzo zmienny pod względem wielkości, kształtu liści i kwiatostanów oraz stopnia owłosienia.
Jak wygląda?
niepozorne kwiaty (do 1,5 mm średnicy), zielone, z czterodzielnym okwiatem, zebrane są w luźne lub gęste groniaste kwiatostany, dłuższe od ogonków liściowych. Kwiatostan męski z 4 pręcikami, wzniesiony, wiechowaty, rzadki, do 12 cm długości; kwiatostan żeński z jednym słupkiem, krótszy, groniasty, zwieszony po kwitnieniu, z długimi włoskami parzącymi
łodyga pojedyncza, czterokanciasta, o wysokości do 1,5 m (czasem wyższe), pokryta włoskami parzącymi i nieparzącymi
liście nakrzyżległe, o długich (do 4 cm) ogonkach, owłosionych włoskami parzącymi. Blaszki liściowe o zmiennym kształcie, od szerokojajowatej do wąskolancetowatej, o pikowanych brzegach i sercowatej nasadzie, ciemnozielone, matowe, pokryte z obu stron włoskami parzącymi
Gdzie jej szukać?
Najłatwiej znaleźć ją w wilgotnych lasach i zaroślach, nad ciekami wodnymi, a także na żyznych siedliskach ruderalnych – przy drogach, w rowach, na nieużytkach i skarpach przydrożnych.
Zapraszamy na rodzinny spacer i życzymy powodzenia w poszukiwaniach!
